Fascynujący Fuleren podczas festiwalu Skyway – rozmowa z Moniką Wiśniewską, dyrektorem Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy

  1. Podczas czwartej edycji Międzynarodowego Festiwalu Światła Skyway Centrum Nowoczesności zaprezentuje niezwykłe widowisko w średniowiecznej Fosie Zamkowej. Czym interaktywne centrum nauki i techniki zaskoczy widzów?

W trakcie tegorocznego Festiwalu Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy zaprezentuje już drugi oryginalny science show z cyklu poświęconego podróżom Prof. Młynka – przewodnika po toruńskim centrum nauki. Pierwsze show zatytułowane  „Księżycowy królik” mieszkańcy Torunia mieli okazję zobaczyć podczas tegorocznych Dni Torunia. Podczas festiwalu Skyway Prof. Młynek wraz z uczestnikami spektaklu wyruszy w podróż ku gwiazdom. Szczegółów zdradzać nie będę, zapraszam na premierę.

  1. Z jakich elementów będzie składać się świetlno-muzyczny science show?

Science show to rodzaj spektaklu, który w niekonwencjonalny sposób przybliża widzom zagadnienia z zakresu nauk przyrodniczych. My do naszych eksperymentów wykorzystamy niezwykłe rekwizyty, m.in. gigantyczny, podświetlony model fulerenu oraz skrzynię tajemnic, do której będzie można w trakcie festiwalu zajrzeć … Zachęcamy do tego wszystkich mieszkańców Torunia.

  1. Czym są fulereny?

Są to bardzo interesujące cząsteczki zbudowane z parzystej liczby atomów węgla, które  tworzą zamknięta bryłę. Najbardziej popularny fuleren wyglądem przypomina piłkę futbolową i jest zbudowany z 60-ciu atomów węgla. Są również inne, większe zbudowane nawet z ponad 1000 atomów węgla, fulereny wielowarstwowe oraz tzw. nanorurki węglowe, które ze względu na swoją wytrzymałość i elastyczność znajdują coraz szersze zastosowanie w nanotechnologii, elektronice, optyce i badaniach materiałowych. W warunkach naturalnych fulereny występują w małych ilościach w sadzy węglowej oraz niektórych ziemskich skałach.

  1. Kiedy zostały odkryte?

Nazwa pochodzi od nazwiska architekta Richarda Buckminster Fullera – twórcy tzw. kopuł geodezyjnych, czyli wielościanów odwzorowujących powierzchnię kuli i pokrywających hale. Widok takiej kopuły geodezyjnej miał być inspiracją dla odkrywcy fulerenów Harolda Kroto (Uniwersytet Sussex w Brighton, Wielka Brytania) do skonstruowania pierwszego modelu tej cząsteczki.

Wspólne badania Harolda Kroto wraz z Richardem Smalleyem i Robertem Curlem (Uniwersytet Rice w Huston, Teksas, USA) doprowadziły do odkrycia fulerenów już 1985 roku. Natomiast w 1996 roku wszyscy za to odkrycie otrzymali Nagrodę Nobla z dziedziny chemii.

  1. Dlaczego odkrycie fulerenów jest ważne dla procesu powstania życia na Ziemi?

W roku 2010 przy użyciu Kosmicznego Teleskopu Spitzera obecność fulerenów została potwierdzona również w kosmosie – zaobserwowano je w mgławicach planetarnych otaczających niektóre umarłe gwiazdy oraz jako składnik materii międzygwiazdowej. To odkrycie ma znaczenie nie tylko dla zrozumienia ewolucji samych gwiazd, ale może być pomocne w zrozumieniu tego, jak doszło do powstania życia na Ziemi. To intrygujące pytanie zadaje sobie wielu ludzi, nie tylko naukowców. Fulereny są cząsteczkami bardzo stabilnymi, wytrzymałymi i słabo rozpuszczalnymi, a poza tym w ich wnętrzu mogą zostać uwięzione inne cząsteczki i związki chemiczne. Jako pewna forma węgla, który jest niezbędny dla znanego nam życia, i ze względu na swoje właściwości, fulereny mogą zatem odgrywać ważną rolę w procesach formowania się układów planetarnych, a także w procesie powstawania życia na planetach.

  1. Jaki jest wkład toruńskich astronomów w odkrycie fulerenów?

Jednym ze współautorów publikacji dotyczącej odkrycia fulerenów w pobliżu trzech umierających gwiazd podobnych do Słońca, obok naukowców z Hiszpanii i USA, jest prof. Ryszard Szczerba z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika w Toruniu.

  1. W jaki sposób Państwa instalacja wpisuje się w tematykę tegorocznej edycji festiwalu Skyway?

Tegoroczny festiwal Skyway wykorzystuje motyw narodzin gwiazdy jako metafory  dla działań artystycznych i akcji edukacyjnych, kładąc nacisk na te pierwsze. Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy nawiązując do motywu przewodniego, wykorzysta go w sposób bliższy nauce.  W trakcie naszego spektaklu i późniejszych pokazów w skrzyni tajemnic widzowie zadadzą sobie wspólnie z nami pytania o naturę światła.  Poznają etapy życia gwiazd i dowiedzą się, że tak jak wszystko w przyrodzie, są one jedynie jej elementem, choć niezwykle ważnym, bo to dzięki nim powstała materia i życie w znanej nam postaci.

  1. Dlaczego centrum nauki i techniki bierze udział w festiwalu światła?

Tegoroczny festiwal nawiązuje do trzech ważnych również dla nas jako samorządowej instytucji kultury słów: nauka, sztuka i ludzie. Prezentujemy naukę ludziom wykorzystując przekaz, który można też zdefiniować jako sztukę. Chcemy aby nasze wystawy, warsztaty i pokazy były nie tylko edukacyjne, znaczący jest dla nas również ich walor artystyczny, bo tylko znajdując nowe formy prezentacji zagadnień naukowych możemy nimi zaciekawić i zaintrygować odbiorców. A to jest naszym głównym celem.

Festiwalowe centrum konferencyjno-prasowe będzie miało swoją siedzibę w toruńskim Hotelu Bulwar.

Authors

Related posts

Top